Speech gegeven tijdens de internationale en 75^e conventie van de
Ahmadiyya Anjuman Isha’at Islam Indonesia
Door mevr. S. Malik, Ohio, U.S.A.

Mij is gevraagd iets te vertellen over de Positie van de vrouw in de islam. Dit onderwerp is deze dagen buitengewoon belangrijk, daar de islam zeer kritisch wordt bekeken in de westerse wereld, vanwege de huidige conflicten in het Midden-Oosten en Afghanistan.

Men heeft in het Westen een zeer negatieve indruk van de islam als gevolg van deze conflicten. Dit negatieve beeld wordt verder versterkt door het grootste deel van de media en de christelijke evangelistische bewegingen.

Na het onderwerp van jihad is de positie van de vrouw in de islam het onderwerp dat het minst begrepen en verkeerd voorgesteld wordt in het Westen.

Helaas wordt deze slechte indruk verder versterkt door de lage behandeling van vrouwen in bepaalde moslimlanden vanwege lokale culturele gebruiken.

Er wordt gedacht dat de vrouw in de islam in elk opzicht inferieur is aan de man. In feite denken sommige mensen in het Westen dat vrouwen in de islam niet eens een ziel hebben!

De positie van een individu, of het nu een man is of een vrouw, in een godsdienst zal afhankelijk zijn van de geestelijke status en sociale en economische rechten die aan het individu worden geschonken. Geen ander Religieus Boek en geen andere hervormer heeft zelfs maar een fractie gedaan van wat de Heilige Koran en de Profeet Mohammed hebben gedaan om de positie van de vrouw te verheffen.

De geestelijke positie van de vrouw in de islam.

In geestelijke zin is de vrouw in de islam gelijk aan de man. In de Heilige Koran zijn ze beiden uit een en dezelfde ziel geschapen. Dit is een correctie op het verhaal in de bijbel, waar zij als een nakomertje uit de rib van Adam is geschapen. Deze gedachte van gelijkheid van de schepping van man en vrouw wordt in de Heilige Koran vanaf de vroegste openbaringen kenbaar gemaakt.

“Bij de nacht, wanneer die een sluier werpt!
En de dag, wanneer die straalt!
En de schepping van het mannelijk en het vrouwelijke!” (92:1-3)

 “En dat Hij het is Die doet sterven en leven geeft,
En dat Hij paren schept, het mannelijke en het vrouwelijke,
Uit de kleine levenskiem, wanneer die gereed gemaakt is.” (53:44-46)

Rechtstreeks vanaf de vroegste openbaringen wordt dus in gelijke woorden over het mannelijke en het vrouwelijke gesproken.

Latere openbaringen ontwikkelen dezelfde basisgedachte:

“O mensen, kom jullie plicht na tegenover jullie Heer, Die jullie uit één wezen heeft geschapen en zijn partner van dezelfde (soort), en uit deze twee vele mannen en vrouwen heeft verspreid ...” (4:1)

Een andere grote dienst die de islam de vrouw heeft bewezen, is dat die haar verschoond heeft van de aanklacht, dat zij er verantwoordelijk voor was dat zonde zijn weg vond in het menselijk ras. Volgens de bijbel was het de vrouw die naar de duivel luisterde en toen Adam misleidde door hem te verleiden.

De islam spreekt haar helemaal vrij van deze beschuldiging door in de Heilige Koran te stellen, dat het Adam en Eva beiden waren die door de duivel werden bedrogen.

De Koran stelt niet alleen de gelijkheid van de ziel van man en vrouw vast, maar het stelt ook dat de vrouw gelijke mogelijkheden bezit om zich geestelijk te ontwikkelen.

“Wie ook kwaad doet, hij zal met het gelijke daarvan vergolden worden; en wie ook goed doet, hetzij een man of een vrouw, en hij is een gelovige, deze zullen de Tuinen ingaan, om daarin onderhoud zonder maat te ontvangen.” (40:40)

 “Wie ook goed doet, hetzij een man of een vrouw, en is een gelovige, Wij zullen hem zeker een goed leven laten leiden, en Wij zullen hen zeker hun beloning geven voor het beste van was zij deden.” (6:97)

“Waarlijk, de mannen die zich onderwerpen en de vrouwen die zich onderwerpen, en de gelovige mannen en de gelovige vrouwen, en de gehoorzame mannen en de gehoorzame vrouwen, en de waarheidlievende mannen en de waarheidlievende vrouwen, en de geduldige mannen en de geduldige vrouwen, en de nederige mannen en de nederige vrouwen, en de liefdadige mannen en de liefdadige vrouwen, en de vastende mannen en de vastende vrouwen, en de mannen die hun kuisheid bewaken en de vrouwen die bewaken, en de mannen die Allah veel gedenken en de vrouwen die gedenken – Allah heeft voor hen vergiffenis en een machtige beloning bereid.” (33:35)

Vrouwen waren in staat het hoogste geestelijke geschenk te ontvangen, dat van de Goddelijke openbaring, zoals in het geval van de moeder van Mozes:

“En Wij openbaarden aan de moeder van Mozes, zeggende: Zoog hem; en wanneer u voor hem vreest, werp hem in de rivier en vrees niet, noch treur; waarlijk, Wij zullen hem tot u terugbrengen en hem tot een van de boodschappers maken.” (28:7)

 En ook in her geval van Hazrat Mariam:

 “En toen de engelen zeiden: O Maria, waarlijk, Allah heeft u gekozen en u gereinigd en u gekozen boven de vrouwen van de wereld.” (3:42)

De Heilige Koran zegt van de vrouwen van de heilige profeet Mohammed dat ze grondig gereinigd waren. In hun hoedanigheid van moeders van de gelovigen dienen ze als geestelijke rolmodellen voor alle moslims. Het feit dat een aanzienlijk gedeelte van de Hadies via Hazrat Aisha is overgeleverd, en dat zij vele jaren na de dood van de Heilige Profeet een vooraanstaande lerares van de Hadies was, legt duidelijk de hoge geestelijke positie van vrouwen in de islamitische traditie vast.

Sociale en economische rechten

Afgezien dat de islam vastgesteld heeft dat de vrouw geestelijk gelijk is aan de man, heeft die ook een revolutie teweeggebracht in de sociale, wettelijke en economische status van vrouwen. Voor de islam hadden vrouwen in Arabië geen recht op bezit. Ze werd in feite zelf beschouwd als bezit en werd samen met andere bezittingen door mannen geërfd. Ze had geen recht op het bezit van haar overleden echtgenoot of vader.

De geboorte van een dochter werd als een schande ervaren, en onder de adel van de Quraish werden vrouwelijke baby’s levend begraven, zodat de familie niet opgescheept hoefde te zijn met de schande van een vrouwelijk kind.

De verandering die de islam in deze toestand teweegbracht, is ongeëvenaard in de geschiedenis van de mensheid.

De hervorming die de islam introduceerde, maakte van de vrouw een vrije persoon in de meest complete zin van het woord, en zo werd het halve menselijk ras in een tijdspanne van drieëntwintig jaar bevrijd van slavernij – een positie die de vrouw slechts gedeeltelijk en recentelijk pas heeft bereikt in de niet-moslimse wereld, en dan ook nog na tientallen jaren van zware strijd.

Om volledig gelijkwaardig deel te nemen in de maatschappij, moet een individu economische rechten hebben. De islam geeft de vrouw deze economische rechten op verschillende wijzen.

In de eerste plaats is aan vrouwen het recht gegeven op arbeid. Een vrouw kan elk werk verrichten dat zij wil en heeft recht op haar verdiensten.

“.. Voor mannen is het voordeel van wat ze verdienen. En voor vrouwen is het voordeel van wat ze verdienen ...” (4:32)

In de tijd van Hazrat Umar stelde hij een vrouw aan als toezichthouder van de openbare markt.

Om een huwelijk op een gezonde, juiste en evenwichtige voet aan te vangen, werd aan de vrouw een bruidsschat gegeven om haar tot eigenaar van bezit te maken. De bruidsschat kan uit elk bedrag bestaan.

De Koran zegt dat er zelfs een stapel goud als bruidsschat aan een vrouw kan worden gegeven.

“ ... Geef hen hun bruidsschatten zoals is vastgesteld ...” (4:24)

Ook had zij in de huwelijkse relatie recht op ondersteuning van de echtgenoot.

“Mannen zijn de onderhouders van de vrouwen, omdat Allah sommige van hen anderen heeft toen overtreffen, en omdat zij van hun bezittingen uitgeven.” (4:34)

Wanneer een man in de islam zijn vrouw ondersteunt, dan bewijst hij haar geen enkele gunst, waarvoor zij hem dankbaar moet zijn, maar is het eerder nog een recht dat God haar heeft gegeven.

Een andere wijze waarop de islam de vrouw economische gelijkheid heeft gegeven, was door haar erfenisrechten te schenken:

“Voor mannen is een aandeel van wat de ouders en de naaste verwanten nalaten, en voor vrouwen is een aandeel van wat de ouders en de naaste verwanten nalaten.” (4:7)

Sociale rechten

Naast dat de islam vrouwen dezelfde economische rechten heeft gegeven als mannen, heeft die ook een grote verandering teweeggebracht in de sociale status van vrouwen. Voor de islam bestonden er losbandige seksuele relaties tussen de seksen, waarbij de vrouw de uitgebuite partij vormde, hetgeen in extreme mate voorkwam. Mannen schepten openlijk op over hun seksuele escapades, en de pre-islamitische literatuur staat vol van deze verhalen.

De islam zette deze toestand van zaken recht door maatregelen in te stellen ter bescherming van de seksuele waardigheid van vrouwen.

“Zeg tegen de gelovige mannen dat ze hun blikken neerslaan en hun seksuele driften onderdrukken. Dat is reiner voor hen. Waarlijk, Allah is Zich bewust van wat zij doen. En zeg tegen de gelovige vrouwen dat ze hun blikken neerslaan en hun seksuele driften onderdrukken en hun sierselen niet tonen,  behalve wat daarvan zichtbaar is. En laat hen hun hoofdbedekkingen over hun borsten werpen ...” (24:30:31)

 “O Profeet, zeg tegen uw vrouwen en uw dochters en de vrouwen van de gelovigen om hun overkleden over zich te werpen. Dit is gepaster, zodat ze kenbaar zullen zijn, en geen problemen ondervinden. En Allah is immer Vergevend, Genadevol.” (33:59)

Het doel van het in stand houden van een kuise en reine relatie tussen de seksen wordt dus via de bovenstaande middelen bereikt. Een onnodige menging van vrouwen en mannen, wat zo vaak leidt tot onwettige seksuele relaties, wordt sterk ontmoedigd. Van moslimvrouwen wordt verlangd om zich fatsoenlijk te kleden en hun lichamelijke schoonheid niet bloot te stellen, hetgeen een bron van aantrekking voor mannen kan zijn.

De Heilige Profeet heeft gezegd dat wanneer een vrouw volwassen is geworden, dan is het niet gepast dan enig deel van haar lichaam zichtbaar is, behalve haar handen en gezicht.

Fatsoenlijke kleding voor moslimvrouwen beschermt derhalve hun seksuele waardigheid en voorkomt dat ze louter seksobjecten worden. De islam verbiedt ook exploitatie van vrouwen door de schoonheid van de vrouw te gebruiken om produkten te verkopen. De schaamteloze wijze waarop vrouwen in reclames worden gebruikt in Westerse landen om produkten te verkopen, is afstotend voor de islam.

De bovenstaande maatregelen tezamen met de sterke aanbeveling om de huwelijkse staat in te gaan, dienen om de seksualiteit van mannen en vrouwen te beschermen.

Het huwelijk wordt aangemoedigd en wordt beschouwd als een normale toestand van sociaal bestaan van zowel mannen als vrouwen. Door deze maatregel worden seksuele begeerten gekanaliseerd tot een bruikbare en nuttige eigenschap.

“En huw degenen onder jullie die vrijgezel zijn ...” (24:32)

De Heilige Profeet heeft bij vele gelegenheden de deugden van het huwelijk geprezen, en heeft gezegd dat dit de beste manier is om kuisheid te bewaren en de blikken nederig te houden. Bij een gelegenheid zei hij, toen hij de monnikachtige neigingen van een zekere jongeman opmerkte: “Ik ben getrouwd. Wie naar een andere weg dan mijn weg neigt, behoort niet tot mij”.

De instemming van een vrouw is nodig om te trouwen. Ze kan niet tegen haar wil gehuwd worden.

“Het is niet wettig voor jullie dat jullie vrouwen nemen als erfenis tegen hun wil.” (4:19)

De vrouw wordt in het huwelijk door de Heilige Profeet beschreven als de beheerder over het gezin van haar echtgenoot, en in de Heilige Koran worden haar dezelfde rechten en plichten gegeven als de man.

“... En vrouwen hebben rechten, gelijk als die tegenover haar op een rechtvaardige wijze ...” (2:228)

De man wordt bevolen de vrouw in onderhoud te voorzien. Dit is daarom geen enkele gunst die hij haar bewijst, maar het is integendeel haar recht om door hem gehuisvest en onderhouden te worden.

De Koran legt er nadruk op dat de relatie tussen mannen en vrouwen meer inhoud dan louter lichamelijke begeerte. Ze dienen een bron van comfort en bescherming voor elkaar te zijn.

“En van Zijn tekenen is, dat Hij partners voor jullie uit jullie zelf heeft geschapen, zodat jullie gemoedsrust bij hen kunnen vinden, en Hij heeft liefde en genegenheid tussen jullie geplaatst.” (30:21)

 “... Zij zijn een gewaad voor jullie, en jullie zijn een gewaad voor hen.” (2:187)

Dit betekent dat man en vrouw elkaar net als kleding bescherming en comfort bieden, en dat de zwakheid van de een gecompenseerd wordt door de kracht van de ander.

Er wordt veel belang gehecht aan een vriendelijke behandeling van de echtgenote, in die mate zelfs dat de Heilige Profeet heeft gezegd dat de beste der moslims hij is, die zijn vrouw het beste behandelt.

Deze liefhebbende relatie ontwikkelt deze goede eigenschappen, die uiting vinden in het dagelijkse leven en de gemeenschap in het geheel ten goede komen.

In feite is van de Heilige Profeet opgetekend te hebben gezegd, dat “iemand die trouwt, heeft de helft van zijn godsdienst voltooid”.

We leven echter in een onvolmaakte wereld, en soms nopen ongelukkige relaties ertoe dat een gemeenschap beëindigd moet worden. In dit geval geeft de islam de vrouw het recht tot echtscheiding, die in technische termen khula wordt genoemd.

Bij de islamitische echtscheiding wordt grote nadruk gelegd op een vriendelijke behandeling van de gescheiden vrouw.

“... Houd hen in goedheid, of laat hen met goedheid gaan ...” (2:231)

 Ik zal iets voorlezen uit het werk van Maulana Muhammad Ali, waarin polygamie wordt besproken.

“Monogamie is de regel in de islam en polygamie is slechts een uitzondering, die onderworpen aan bepaalde voorwaarden is toegestaan. De twee volgende verzen vormen het enige gezag voor de wettiging van polygamie, laten we bekijken waar dit ons brengt:

 ‘En indien jullie vrezen dat jullie niet rechtvaardig kunnen zijn tegenover de wezen, huw dan zulke vrouwen die u goed lijken, twee, of drie, of vier; maar indien jullie vrezen dat jullie niet rechtvaardig zullen zijn, huw dan slechts één, of wat jullie rechterhanden bezitten. Dit is gepaster voor jullie, opdat jullie niet onrechtvaardig zullen zijn.’ (4:3)

 ‘En zijn vragen u een oordeel aangaande de vrouwen. Zeg: Allah maakt jullie Zijn oordeel aangaande hen bekend. En datgene wat aan u voorgelezen is in het Boek aangaande de weduwen, aan wie jullie niet hebben gegeven wat voor hen is bestemd, terwijl jullie niet geneigd zijn hen te huwen.’ (4:27)

 Het eerste van de twee verzen nu laat polygamie toe onder de uitdrukkelijke voorwaarde dat ‘jullie niet onrechtvaardig zijn tegenover de wezen’, en wat bedoeld wordt, wordt door het tweede vers duidelijk gemaakt, waarin er duidelijk verwezen wordt naar het eerste vers in de woorden ‘datgene wat aan u voorgelezen is in het Boek aangaande de weduwen’.

 De Arabieren maakten zich schuldig aan een dubbele onrechtvaardigheid tegenover weduwen; zij gaven hen en hun kinderen geen aandeel in de erfenis van hun echtegenoten, noch waren ze geneigd weduwen te trouwen die kinderen hadden, omdat de verantwoordelijkheid voor het onderhoud van de kinderen in dat geval op hun zou neerkomen.

 De Koran heeft een oplossing voor deze beide kwaden geboden; het gaf een aandeel van de erfenis aan de weduwe, met ook een aandeel voor de wezen, en het beval aan zulke weduwen te huwen, en stond polygamie toe voor uitdrukkelijk dat doel. Men dient echter duidelijk te begrijpen, dat monogamie de regel is in de islam, en dat polygamie alleen toegestaan is als een oplossingsmaatregel,  en dat het niet ten behoeve van de man is, maar ten behoeve van de weduwe en haar kinderen.

 Deze toestemming werd gegeven op een moment toen oorlogen, die de moslims opgedrongen werden, het aantal mannen hadden gereduceerd, zodat er vele weduwen en wezen overbleven, die in onderhoud moesten worden voorzien. Er werd een voorziening getroffen in de vorm van polygamie, zodat de weduwe een huis en een voogd kon vinden en de wezen ouderlijke liefde en genegenheid konden hebben.”

We zien dus dat een vrouw in de islam werkelijk een vrij en onafhankelijk persoon is, die in de ogen van God en de maatschappij een gelijke partner is met de man. Aangezien haar positie en rechten door de Heilige Koran zijn gespecificeerd, en in praktijk belichaamd werden door de Heilige Profeet en zijn metgezellen, zullen deze voor alle tijden en onder alle omstandigheden blijven gelden.